Komisja Historii Teorii i Praktyki Rachunkowości w Polsce (2004-2024)
W 2004 roku powstała Komisja Historii Teorii i Praktyki Rachunkowości w Polsce Rady Naukowej Zarządu Głównego Stowarzyszenia Księgowych w Polsce. Jej głównym celem jest zachowanie dorobku naukowego rachunkowości oraz osiągnięć organizacyjnych ruchu zawodowego księgowych w Polsce. Potrzebę podjęcia takiego zadania ujawniły sympozja i spotkania związane z obchodami 100-lecia organizacji księgowych na ziemiach polskich, które przypadły w 2007 roku.
Z uwagi na bogactwo i różnorodność historycznego dorobku naukowego i organizacyjnego SKwP członkowie Komisji podjęli się prac nad jego inwentaryzacją, czego efektem są między innymi wymienione niżej zrealizowane publikacje:
- W. Bień, Historia organizacji księgowych w Polsce (1907-2006), SKwP, Zarząd Główny, Centralny Ośrodek Szkolenia Zawodowego, Warszawa 2007.
- Słownik biograficzny rachunkowości w Polsce, S. Sojak (red.), SKwP, Zarząd Główny, Centralny Ośrodek Szkolenia Zawodowego, Warszawa 2007.
- Luca Pacioli, Tractatus XI De Computis et Scripturis Summa de Arithmetica, Geometria, Proportioni et Proportionalité, E. Pogodzińska-Mizdrak, S. Sojak (red.) tłumaczenie: R. Sosnowski, K. Dereszowska, K. Mydlarz, SKwP, Zarząd Główny, Centralny Ośrodek Szkolenia Zawodowego, Warszawa 2007.
- S. Sojak, J. Gierusz, P. Kozak, E. Czerska, Zestawienie prac habilitacyjnych i doktorskich z zakresu rachunkowości obronionych w Polsce w latach 1948-2006, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości” tom 37 (93)/2007.
- S. Sojak, E. Czerska, Zestawienie tytułów profesorskich, prac habilitacyjnych i doktorskich z zakresu rachunkowości obronionych w Polsce w latach 2007-2016, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości”, tom 92 (148), Warszawa 2017.
- Historia kół naukowych rachunkowości w Polsce, P. Kozak (red.), „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości” nr 37/2007.
- Historia katedr rachunkowości w uczelniach polskich, S. Sojak (red.), Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa 2011.
- Ogólnopolskie Zjazdy Katedr Rachunkowości we fraszkach Jana Balińskiego, S. Sojak (red.), Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa 2012.
- Słownik biograficzny rachunkowości w Polsce. Kontynuacja, S. Sojak (red.), SKwP, Zarząd Główny, Warszawa 2022.
Zarząd Główny Stowarzyszenia Księgowych w Polsce, uznając szczególną wartość prac prowadzonych przez Komisję, postanowił wydawać w ramach Złotej Serii Rachunkowości Polskiej reprinty polskich dzieł, które w momencie ich pierwszej publikacji były nowatorskie i twórcze dla tej dziedziny. Dotychczas ukazały się reprinty dzieł:
- Pawła Ciompy, Zarys ekonometryi i teorya buchalteryi z 1910 roku wydany w 2017 roku, poprzedzony wstępem Sławomira Sojaka,
- Juliusza Aua, Nauka rachunkowości dla potrzeb gospodarstwa wiejskiego zastosowanej z 1889 roku, edycję naukową tekstu wydanego w 2018 roku, wstępem poprzedził Mikołaj Turzyński,
- Teofila Seiferta, Polskie bilansoznawstwo 1930 roku, edycję naukową tekstu wydanego w 2019 roku, wstępem poprzedził Waldemar Dotkuś,
- Tomasza Lulka, Teoretyczne podstawy księgowości kupieckiej z 1921 roku, edycję naukową tekstu wydanego w 2020 roku, wstępem poprzedziła Elżbieta Pogodzińska-Mizdrak,
- Andrzeja Bieńka, Zarys systematyki kosztów własnych z 1938 roku, edycję naukową tekstu wydanego w 2022 roku przygotowała Anna Szychta,
- Stanisława Budnego Buchhalteryję ułatwioną według metody Edmonda Degrange’a i Naukę handlu krótko zebraną. Ich pierwodruki ukazały się w 1826 i 1829 roku w Wilnie, a edycję naukową wydaną w 2023 roku przygotował Sławomir Sojak.
Z inicjatywy członków Komisji i pracowników Katedry Rachunkowości UMK w latach 2014-2024 odbywały się co dwa lata cykliczne konferencje z zakresu historii rachunkowości pod wspólnym tytułem ABACUS. Dotychczas odbyło się 6 edycji konferencji. Powstały z nich opracowania monograficzne:
- Abacus – od źródeł rachunkowości po współczesność, Toruń 2014,
- Abacus – od instruktarzy gospodarczych po współczesne podręczniki rachunkowości, Toruń 2016,
- Abacus – od Richarda fitz Nigela do Jana Falewicza, Toruń 2018,
- Abacus – od Kasy Generalnej Wilanowskiej z 1819 r. do rachunkowości Lasów Państwowych, Toruń 2020,
- Abacus – Od XVI-wiecznej skarbowości do powojennych planów kont i od Abacusa 2014 do 2024, Toruń 2024 (w druku)
Pierwsze trzy pozycje dostępne są na stronie internetowej Katedry Rachunkowości UMK: https://www.econ.umk.pl/rachunkowosci-finansowej/publikacje/ .
Komisja planuje kolejne publikacje w ramach Złotej Serii Rachunkowości Polskiej oraz dalszą inwentaryzacje awansów naukowych nauczycieli akademickich.
